普陀觀音堂ตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม
นำทางไปตำหนัก

๐๑ — ๓๓

เจ้าแม่กวนอิม ๓๓ ปาง

๓๓ ปาง ไม่ใช่เทพเจ้า ๓๓ องค์ แต่คือพระโพธิสัตว์องค์เดียวกันที่ผู้ศรัทธาถ่ายทอดออกมาเป็น ๓๓ ภาพ แต่ละภาพเปรียบเหมือนหน้าต่างบานหนึ่ง ที่เปิดให้เห็นความกรุณาในมุมที่ต่างกันไป

ประดิษฐานแล้ว 29 องค์ จาก 33 · กำลังอัญเชิญอีก 4 องค์

ในพระสัทธรรมปุณฑรีกสูตร บทที่ ๒๕ ที่คนจีนเรียกว่า “ผู่เหมินผิ่น” (普門品) หรือ “บทประตูแห่งความกรุณาอันเปิดกว้าง” พระพุทธเจ้าตรัสว่า พระอวโลกิเตศวรทรงปรากฏ ในรูปกายที่เหมาะกับผู้ที่พระองค์จะช่วยเหลือ จะเป็นพระพุทธเจ้า เทวดา กษัตริย์ พ่อค้า นักบวช สตรี เด็ก หรือแม้แต่สิ่งมีชีวิตที่ไม่ใช่มนุษย์ก็ได้

หัวใจของคำสอนนี้คือ ความกรุณาไม่ได้บังคับให้ทุกคนต้องเข้ามาหาในรูปแบบเดียว แต่ยอมเปลี่ยนรูปเพื่อเดินเข้าไปหาทุกคน

ส่วนรายชื่อทั้ง ๓๓ ปางเป็นชุดภาพศิลปะที่เกิดขึ้นภายหลังในจีนและญี่ปุ่น พระสูตรไม่ได้ระบุชื่อทั้ง ๓๓ ปางไว้ตรง ๆ ผู้รวบรวมชุดภาพยืมเลข ๓๓ และแนวคิดเรื่องการแสดงพระกาย มาเรียงร้อยภาพกวนอิมที่มีที่มาหลากหลายเข้าไว้ด้วยกัน จึงไม่แปลกที่ตำราแต่ละสำนัก จะจับคู่ปางกับรูปกายต่างกันบ้าง

อย่าสับสน เส้นทางไหว้พระ ๓๓ วัดในญี่ปุ่น (เช่น ไซโกกุ) เป็นอีกระบบหนึ่ง วัดทั้ง ๓๓ แห่งไม่ได้ประดิษฐานกวนอิม ๓๓ ปางเรียงตามรายชื่อนี้

ขอพรเรื่อง

องค์ปางกิ่งหลิว 楊柳觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๑ปางกิ่งหลิว楊柳觀音เยียวยาอย่างอ่อนโยนองค์ปางทรงมังกร 龍頭觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๒ปางทรงมังกร龍頭觀音พลังที่มีความกรุณานำทางองค์ปางถือคัมภีร์ 持經觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๓ปางถือคัมภีร์持經觀音รักษาและส่งต่อปัญญาองค์ปางรัศมีวงกลม 圓光觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๔ปางรัศมีวงกลม圓光觀音แสงสว่างที่ทำให้เห็นจริงองค์ปางลีลาอิสระ 遊戲觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๕ปางลีลาอิสระ遊戲觀音ช่วยเหลืออย่างไม่ติดยึดองค์ปางอาภรณ์ขาว 白衣觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๖ปางอาภรณ์ขาว白衣觀音ใจบริสุทธิ์ที่อ่อนโยนองค์ปางประทับบนบัว 蓮臥觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๗ปางประทับบนบัว蓮臥觀音ความสงบที่รองรับผู้อื่นองค์ปางชมน้ำตก 瀧見觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๘ปางชมน้ำตก瀧見觀音ฟังโลกด้วยใจนิ่งองค์ปางประทานยา 施藥觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๙ปางประทานยา施藥觀音เยียวยาด้วยปัญญาและเมตตาองค์ปางถือตะกร้าปลา 魚籃觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๑๐ปางถือตะกร้าปลา魚籃觀音ความศักดิ์สิทธิ์ในคนธรรมดาองค์ปางราชาแห่งคุณธรรม 德王觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๑๑ปางราชาแห่งคุณธรรม德王觀音ผู้นำที่ยิ่งใหญ่ด้วยความดีองค์ปางจันทร์ในน้ำ 水月觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๑๒ปางจันทร์ในน้ำ水月觀音เห็นแต่ไม่ยึดองค์ปางใบบัวหนึ่งใบ 一葉觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๑๓ปางใบบัวหนึ่งใบ一葉觀音มั่นคงกลางคลื่นชีวิตภาพประกอบปางพระศอสีน้ำเงิน 青頸觀音 — ไม่ใช่ภาพถ่ายองค์จริงในตำหนัก๑๔ปางพระศอสีน้ำเงิน青頸觀音กล้ารับพิษ ไม่ส่งต่อพิษองค์ปางเดชานุภาพแห่งคุณธรรม 威德觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๑๕ปางเดชานุภาพแห่งคุณธรรม威德觀音เข้มแข็งโดยไม่ทำร้ายองค์ปางยืดอายุ 延命觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๑๖ปางยืดอายุ延命觀音ใช้เวลาชีวิตให้มีความหมายองค์ปางรัตนะนานาประการ 眾寶觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๑๗ปางรัตนะนานาประการ眾寶觀音ทรัพย์ที่แท้คือการให้ภาพประกอบปางถ้ำศิลา 岩戶觀音 — ไม่ใช่ภาพถ่ายองค์จริงในตำหนัก๑๘ปางถ้ำศิลา岩戶觀音สงบภายใน ไม่ทิ้งโลกภายนอกภาพประกอบปางสงบระงับ 能靜觀音 — ไม่ใช่ภาพถ่ายองค์จริงในตำหนัก๑๙ปางสงบระงับ能靜觀音ทำคลื่นให้สงบองค์ปางอานู่ 阿耨觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๐ปางอานู่阿耨觀音ใจเย็นดุจสระไร้ความร้อนองค์ปางอามาติ (ทรงสิงห์) 阿摩提觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๑ปางอามาติ (ทรงสิงห์)阿摩提觀音กล้าหาญโดยไม่หวาดกลัวองค์ปางอาภรณ์ใบไม้ 葉衣觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๒ปางอาภรณ์ใบไม้葉衣觀音ดูแลสุขภาวะของชุมชนภาพประกอบปางหลิวหลี 琉璃觀音 — ไม่ใช่ภาพถ่ายองค์จริงในตำหนัก๒๓ปางหลิวหลี琉璃觀音ความใสกระจ่างของใจองค์ปางตารา 多羅尊觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๔ปางตารา多羅尊觀音กรุณาที่พร้อมลงมือทันทีองค์ปางหอยกาบ 蛤蜊觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๕ปางหอยกาบ蛤蜊觀音ธรรมะในสิ่งเล็ก ๆ ใกล้ตัวองค์ปางหกกาล 六時觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๖ปางหกกาล六時觀音ระลึกถึงความดีได้ทุกเวลาองค์ปางมหากรุณาทั่วถึง 普悲觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๗ปางมหากรุณาทั่วถึง普悲觀音ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลังองค์ปางภรรยาหม่าหลาง 馬郎婦觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๘ปางภรรยาหม่าหลาง馬郎婦觀音ชวนคนเข้าหาธรรมด้วยอุบายองค์ปางประนมพระหัตถ์ 合掌觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๙ปางประนมพระหัตถ์合掌觀音ความเคารพที่เท่าเทียมองค์ปางเอกตถตา 一如觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๓๐ปางเอกตถตา一如觀音เห็นสิ่งต่าง ๆ ตามจริงองค์ปางอทวิภาวะ 不二觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๓๑ปางอทวิภาวะ不二觀音ไม่แบ่งโลกเป็นสองขั้วองค์ปางถือดอกบัว 持蓮觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๓๒ปางถือดอกบัว持蓮觀音มอบสิ่งดีโดยไม่ครอบครององค์ปางประพรมน้ำ 灑水觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๓๓ปางประพรมน้ำ灑水觀音แบ่งปันความชุ่มเย็นสู่ทุกคน

ทุกปางมีบทความฉบับเต็ม เล่าที่มาจากพระสูตรและตำนาน พร้อมข้อคิดสำหรับชีวิตวันนี้ และสรุปสั้น ๆ ท้ายบทสำหรับคนที่ไม่มีเวลาอ่านยาว กดเข้าไปในปางใดก็ได้แล้วเลือก “อ่านฉบับเต็ม”

อยากรู้ว่าควรไหว้ปางไหน — หน้า ขอพรเรื่องไหน ไหว้ปางใด แยกตามสิ่งที่กำลังขอ พร้อมเหตุผลว่าทำไมปางนั้นจึงเกี่ยวข้อง

ชื่อไทยของแต่ละปางในไทยมีสองสาย — สายแปลความอย่าง “ปางกิ่งหลิว” ที่ใช้ตามป้ายศาลเจ้า และสายแปลศัพท์ธรรมอย่าง “นีลกัณฐอวโลกิเตศวร” ที่เชื่อกลับไปหาคัมภีร์ได้ เว็บนี้ยึดชื่อจีนเป็นหลัก แสดงชื่อสายแปลความเป็นชื่อหน้า และเก็บชื่ออีกสายไว้ท้ายหน้าปาง เพื่อให้ค้นด้วยชื่อสายไหนก็เจอ

แยกให้ออก

ปางที่มักจำสลับกัน

ตารางนี้มาจากภาคผนวกของต้นฉบับ ใช้แยกปางที่มีเครื่องหมายคล้ายกันจนคนมักจำสลับ

กลุ่มปางจุดที่เหมือนกันวิธีแยก
กิ่งหลิว (1) / ประพรมน้ำ (33)กิ่งหลิวและภาชนะน้ำปาง 1 เน้นกิ่งหลิว ปาง 33 เน้นท่าประพรมน้ำ
ถือคัมภีร์ (3) / หกกาล (26)มีคัมภีร์ปาง 3 มักประทับนั่ง ปาง 26 มักยืนถือหีบคัมภีร์
อาภรณ์ขาว (6) / ปางอื่นที่ทำจากวัสดุสีขาวสีขาวดูผ้าคลุมพระเศียรและป้ายชื่อ ไม่ใช่สีของวัสดุ
ประทับบนบัว (7) / ถือดอกบัว (32)ดอกบัวบัวเป็นฐาน หรือบัวอยู่ในพระหัตถ์
ถือตะกร้าปลา (10) / ภรรยาหม่าหลาง (28)ตำนานหญิงผู้ชักนำสู่ธรรมปาง 10 เน้นตะกร้าปลา ปาง 28 เน้นบทบาทในตำนาน
จันทร์ในน้ำ (12) / รัศมีวงกลม (4)วงกลมด้านหลังปาง 12 มีฉากน้ำและเงาจันทร์
ใบบัวหนึ่งใบ (13) / หลิวหลี (23) / อทวิภาวะ (31)บัวลอยน้ำปาง 13 เน้นข้ามคลื่น ปาง 23 ถือกระถางธูป ปาง 31 สงบนิ่ง
ชมน้ำตก (8) / สงบระงับ (19) / อานู่ (20)ศิลาและน้ำปาง 8 มีน้ำตก ปาง 19 หันสู่ทะเลอย่างสงบ ปาง 20 ยกพระชานุโอบไว้
ทรงมังกร (2) / อามาติ (21)มีสัตว์รองรับมังกร หรือสิงโตขาว
เอกตถตา (30) / อทวิภาวะ (31)ศัพท์ธรรมใกล้กันปาง 30 มักอยู่บนเมฆ ปาง 31 มักอยู่บนใบบัวเหนือน้ำ

หลักสำคัญ การระบุปางให้แม่นยำ ควรดู ป้ายชื่อหรือจารึกบนฐาน เป็นอันดับแรก แล้วจึงดูของในพระหัตถ์ สัตว์หรือฐานที่รองรับ และท่าทาง ประกอบกัน เพราะช่างแต่ละสำนักอาจสร้างพระรูปแตกต่างกันไป