普陀觀音堂ตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม
นำทางไปตำหนัก

๐๑ — ๓๓

เจ้าแม่กวนอิม ๓๓ ปาง

๓๓ ปาง ไม่ใช่เทพเจ้า ๓๓ องค์ แต่คือพระโพธิสัตว์องค์เดียวกันที่ผู้ศรัทธาถ่ายทอดออกมาเป็น ๓๓ ภาพ แต่ละภาพเปรียบเหมือนหน้าต่างบานหนึ่ง ที่เปิดให้เห็นความกรุณาในมุมที่ต่างกันไป

ประดิษฐานแล้ว 33 องค์ จาก 33

ในพระสัทธรรมปุณฑรีกสูตร บทที่ ๒๕ ที่คนจีนเรียกว่า “ผู่เหมินผิ่น” (普門品) หรือ “บทประตูแห่งความกรุณาอันเปิดกว้าง” พระพุทธเจ้าตรัสว่า พระอวโลกิเตศวรทรงปรากฏ ในรูปกายที่เหมาะกับผู้ที่พระองค์จะช่วยเหลือ จะเป็นพระพุทธเจ้า เทวดา กษัตริย์ พ่อค้า นักบวช สตรี เด็ก หรือแม้แต่สิ่งมีชีวิตที่ไม่ใช่มนุษย์ก็ได้

หัวใจของคำสอนนี้คือ ความกรุณาไม่ได้บังคับให้ทุกคนต้องเข้ามาหาในรูปแบบเดียว แต่ยอมเปลี่ยนรูปเพื่อเดินเข้าไปหาทุกคน

ส่วนรายชื่อทั้ง ๓๓ ปางเป็นชุดภาพศิลปะที่เกิดขึ้นภายหลังในจีนและญี่ปุ่น พระสูตรไม่ได้ระบุชื่อทั้ง ๓๓ ปางไว้ตรง ๆ ผู้รวบรวมชุดภาพยืมเลข ๓๓ และแนวคิดเรื่องการแสดงพระกาย มาเรียงร้อยภาพกวนอิมที่มีที่มาหลากหลายเข้าไว้ด้วยกัน จึงไม่แปลกที่ตำราแต่ละสำนัก จะจับคู่ปางกับรูปกายต่างกันบ้าง

อย่าสับสน เส้นทางไหว้พระ ๓๓ วัดในญี่ปุ่น (เช่น ไซโกกุ) เป็นอีกระบบหนึ่ง วัดทั้ง ๓๓ แห่งไม่ได้ประดิษฐานกวนอิม ๓๓ ปางเรียงตามรายชื่อนี้

ขอพรเรื่อง

องค์ปางกิ่งหลิว 楊柳觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๑ปางกิ่งหลิว楊柳觀音เยียวยาอย่างอ่อนโยนองค์ปางทรงมังกร 龍頭觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๒ปางทรงมังกร龍頭觀音พลังที่มีความกรุณานำทางองค์ปางถือคัมภีร์ 持經觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๓ปางถือคัมภีร์持經觀音รักษาและส่งต่อปัญญาองค์ปางรัศมีวงกลม 圓光觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๔ปางรัศมีวงกลม圓光觀音แสงสว่างที่ทำให้เห็นจริงองค์ปางลีลาอิสระ 遊戲觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๕ปางลีลาอิสระ遊戲觀音ช่วยเหลืออย่างไม่ติดยึดองค์ปางอาภรณ์ขาว 白衣觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๖ปางอาภรณ์ขาว白衣觀音ใจบริสุทธิ์ที่อ่อนโยนองค์ปางประทับบนบัว 蓮臥觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๗ปางประทับบนบัว蓮臥觀音ความสงบที่รองรับผู้อื่นองค์ปางชมน้ำตก 瀧見觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๘ปางชมน้ำตก瀧見觀音ฟังโลกด้วยใจนิ่งองค์ปางประทานยา 施藥觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๐๙ปางประทานยา施藥觀音เยียวยาด้วยปัญญาและเมตตาองค์ปางถือตะกร้าปลา 魚籃觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๑๐ปางถือตะกร้าปลา魚籃觀音ความศักดิ์สิทธิ์ในคนธรรมดาองค์ปางราชาแห่งคุณธรรม 德王觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๑๑ปางราชาแห่งคุณธรรม德王觀音ผู้นำที่ยิ่งใหญ่ด้วยความดีองค์ปางจันทร์ในน้ำ 水月觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๑๒ปางจันทร์ในน้ำ水月觀音เห็นแต่ไม่ยึดองค์ปางใบบัวหนึ่งใบ 一葉觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๑๓ปางใบบัวหนึ่งใบ一葉觀音มั่นคงกลางคลื่นชีวิตภาพประกอบปางพระศอสีน้ำเงิน 青頸觀音 — ไม่ใช่ภาพถ่ายองค์จริงในตำหนัก๑๔ปางพระศอสีน้ำเงิน青頸觀音กล้ารับพิษ ไม่ส่งต่อพิษองค์ปางเดชานุภาพแห่งคุณธรรม 威德觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๑๕ปางเดชานุภาพแห่งคุณธรรม威德觀音เข้มแข็งโดยไม่ทำร้ายองค์ปางยืดอายุ 延命觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๑๖ปางยืดอายุ延命觀音ใช้เวลาชีวิตให้มีความหมายองค์ปางรัตนะนานาประการ 眾寶觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๑๗ปางรัตนะนานาประการ眾寶觀音ทรัพย์ที่แท้คือการให้ภาพประกอบปางถ้ำศิลา 岩戶觀音 — ไม่ใช่ภาพถ่ายองค์จริงในตำหนัก๑๘ปางถ้ำศิลา岩戶觀音สงบภายใน ไม่ทิ้งโลกภายนอกภาพประกอบปางสงบระงับ 能靜觀音 — ไม่ใช่ภาพถ่ายองค์จริงในตำหนัก๑๙ปางสงบระงับ能靜觀音ทำคลื่นให้สงบองค์ปางอานู่ 阿耨觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๐ปางอานู่阿耨觀音ใจเย็นดุจสระไร้ความร้อนองค์ปางอามาติ (ทรงสิงห์) 阿摩提觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๑ปางอามาติ (ทรงสิงห์)阿摩提觀音กล้าหาญโดยไม่หวาดกลัวองค์ปางอาภรณ์ใบไม้ 葉衣觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๒ปางอาภรณ์ใบไม้葉衣觀音ดูแลสุขภาวะของชุมชนภาพประกอบปางหลิวหลี 琉璃觀音 — ไม่ใช่ภาพถ่ายองค์จริงในตำหนัก๒๓ปางหลิวหลี琉璃觀音ความใสกระจ่างของใจองค์ปางตารา 多羅尊觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๔ปางตารา多羅尊觀音กรุณาที่พร้อมลงมือทันทีองค์ปางหอยกาบ 蛤蜊觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๕ปางหอยกาบ蛤蜊觀音ธรรมะในสิ่งเล็ก ๆ ใกล้ตัวองค์ปางหกกาล 六時觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๖ปางหกกาล六時觀音ระลึกถึงความดีได้ทุกเวลาองค์ปางมหากรุณาทั่วถึง 普悲觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๗ปางมหากรุณาทั่วถึง普悲觀音ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลังองค์ปางภรรยาหม่าหลาง 馬郎婦觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๘ปางภรรยาหม่าหลาง馬郎婦觀音ชวนคนเข้าหาธรรมด้วยอุบายองค์ปางประนมพระหัตถ์ 合掌觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๒๙ปางประนมพระหัตถ์合掌觀音ความเคารพที่เท่าเทียมองค์ปางเอกตถตา 一如觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๓๐ปางเอกตถตา一如觀音เห็นสิ่งต่าง ๆ ตามจริงองค์ปางอทวิภาวะ 不二觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๓๑ปางอทวิภาวะ不二觀音ไม่แบ่งโลกเป็นสองขั้วองค์ปางถือดอกบัว 持蓮觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๓๒ปางถือดอกบัว持蓮觀音มอบสิ่งดีโดยไม่ครอบครององค์ปางประพรมน้ำ 灑水觀音 ในตำหนักผู่โถวเจ้าแม่กวนอิม๓๓ปางประพรมน้ำ灑水觀音แบ่งปันความชุ่มเย็นสู่ทุกคน

ทุกปางมีบทความฉบับเต็ม เล่าที่มาจากพระสูตรและตำนาน พร้อมข้อคิดสำหรับชีวิตวันนี้ และสรุปสั้น ๆ ท้ายบทสำหรับคนที่ไม่มีเวลาอ่านยาว กดเข้าไปในปางใดก็ได้แล้วเลือก “อ่านฉบับเต็ม”

อยากรู้ว่าควรไหว้ปางไหน — หน้า ขอพรเรื่องไหน ไหว้ปางใด แยกตามสิ่งที่กำลังขอ พร้อมเหตุผลว่าทำไมปางนั้นจึงเกี่ยวข้อง

ชื่อไทยของแต่ละปางในไทยมีสองสาย — สายแปลความอย่าง “ปางกิ่งหลิว” ที่ใช้ตามป้ายศาลเจ้า และสายแปลศัพท์ธรรมอย่าง “นีลกัณฐอวโลกิเตศวร” ที่เชื่อกลับไปหาคัมภีร์ได้ เว็บนี้ยึดชื่อจีนเป็นหลัก แสดงชื่อสายแปลความเป็นชื่อหน้า และเก็บชื่ออีกสายไว้ท้ายหน้าปาง เพื่อให้ค้นด้วยชื่อสายไหนก็เจอ

แยกให้ออก

ปางที่มักจำสลับกัน

ตารางนี้มาจากภาคผนวกของต้นฉบับ ใช้แยกปางที่มีเครื่องหมายคล้ายกันจนคนมักจำสลับ

กลุ่มปางจุดที่เหมือนกันวิธีแยก
กิ่งหลิว (1) / ประพรมน้ำ (33)กิ่งหลิวและภาชนะน้ำปาง 1 เน้นกิ่งหลิว ปาง 33 เน้นท่าประพรมน้ำ
ถือคัมภีร์ (3) / หกกาล (26)มีคัมภีร์ปาง 3 มักประทับนั่ง ปาง 26 มักยืนถือหีบคัมภีร์
อาภรณ์ขาว (6) / ปางอื่นที่ทำจากวัสดุสีขาวสีขาวดูผ้าคลุมพระเศียรและป้ายชื่อ ไม่ใช่สีของวัสดุ
ประทับบนบัว (7) / ถือดอกบัว (32)ดอกบัวบัวเป็นฐาน หรือบัวอยู่ในพระหัตถ์
ถือตะกร้าปลา (10) / ภรรยาหม่าหลาง (28)ตำนานหญิงผู้ชักนำสู่ธรรมปาง 10 เน้นตะกร้าปลา ปาง 28 เน้นบทบาทในตำนาน
จันทร์ในน้ำ (12) / รัศมีวงกลม (4)วงกลมด้านหลังปาง 12 มีฉากน้ำและเงาจันทร์
ใบบัวหนึ่งใบ (13) / หลิวหลี (23) / อทวิภาวะ (31)บัวลอยน้ำปาง 13 เน้นข้ามคลื่น ปาง 23 ถือกระถางธูป ปาง 31 สงบนิ่ง
ชมน้ำตก (8) / สงบระงับ (19) / อานู่ (20)ศิลาและน้ำปาง 8 มีน้ำตก ปาง 19 หันสู่ทะเลอย่างสงบ ปาง 20 ยกพระชานุโอบไว้
ทรงมังกร (2) / อามาติ (21)มีสัตว์รองรับมังกร หรือสิงโตขาว
เอกตถตา (30) / อทวิภาวะ (31)ศัพท์ธรรมใกล้กันปาง 30 มักอยู่บนเมฆ ปาง 31 มักอยู่บนใบบัวเหนือน้ำ

หลักสำคัญ การระบุปางให้แม่นยำ ควรดู ป้ายชื่อหรือจารึกบนฐาน เป็นอันดับแรก แล้วจึงดูของในพระหัตถ์ สัตว์หรือฐานที่รองรับ และท่าทาง ประกอบกัน เพราะช่างแต่ละสำนักอาจสร้างพระรูปแตกต่างกันไป