ปางหกกาล

เรื่องราวความเป็นมา

“หกกาล” ไม่ได้แปลว่า “หกโมง” แต่หมายถึงการแบ่งหนึ่งวันหนึ่งคืนเป็น หกช่วงเวลา ตามธรรมเนียมอินเดียโบราณ คือ

• กลางวัน: เช้า เที่ยง เย็น
• กลางคืน: หัวค่ำ เที่ยงคืน ใกล้รุ่ง

ชื่อปางจึงสื่อว่า พระอวโลกิเตศวรทรงเฝ้าดูแลสรรพสัตว์ตลอดทั้งวันและคืน ไม่มีช่วงเวลาใดที่ความกรุณาหยุดพัก ในวัฒนธรรมจีนยังมีคำอวยพรว่า “หกกาลเป็นมงคล” หมายถึงขอให้เป็นสิริมงคลตลอดวันคืน

ตำราจับคู่ปางนี้กับ รูปกายคฤหัสถ์ ในบทผู่เหมินผิ่น นี่คือความหมายที่งดงาม เพราะบอกว่าการปฏิบัติธรรมไม่ได้จำกัดอยู่ในวัด แต่อยู่ในครัว ร้านค้า ที่ทำงาน และบนท้องถนน ทุกช่วงเวลาของชีวิตฆราวาส

หีบคัมภีร์ในพระหัตถ์เตือนว่า ความสม่ำเสมอไม่ใช่แค่ทำซ้ำ ๆ แต่ต้องกลับมาทบทวนคำสอนอยู่เสมอ

อย่าสับสน: 六時 (หกกาล) กับ 六字 (หกอักษร) เป็นคนละคำกัน พระอวโลกิเตศวรหกอักษรในพุทธศาสนาทิเบต เกี่ยวข้องกับมนตร์ “โอม มณี ปัทเม หุม” ซึ่งเป็นอีกองค์หนึ่ง

ความหมายในชีวิตวันนี้

ลองแบ่งวันออกเป็นช่วง ๆ แล้วหยุดระลึกสั้น ๆ เช้าตั้งใจว่าจะพูดดีกับทุกคน กลางวันทบทวนว่างานของเรากระทบใครบ้าง ค่ำยอมรับสิ่งที่พลาดและตั้งใจแก้ไข ถ้าวันไหนลืมไปบ้างก็ไม่เป็นไร กลับมาเริ่มใหม่ในช่วงถัดไปได้เสมอ และอย่าลืมว่าความกรุณาตลอดเวลา ไม่ได้แปลว่าต้องทำงานโดยไม่พัก

คีย์พอยท์

• หกกาล = หกช่วงเวลาของวันและคืน ไม่ใช่เวลาหกโมง
• สื่อว่าความกรุณาของพระองค์ดูแลสรรพสัตว์ตลอดทั้งวันคืน
• พระรูปยืนถือหีบคัมภีร์ จับคู่กับรูปกายคฤหัสถ์
• ธรรมะอยู่ในชีวิตประจำวันของฆราวาส ไม่ใช่เฉพาะในวัด
• ไม่ใช่องค์เดียวกับพระอวโลกิเตศวรหกอักษร (โอม มณี ปัทเม หุม)
• ต่างจากปางที่ 3 (ถือคัมภีร์) ที่มักประทับนั่งและเน้นการธำรงพระธรรม